Umowa niewykonana lub wykonana wadliwie: jakie roszczenia można rozważyć

Punktem wyjścia jest pełna treść umowy wraz z załącznikami, późniejszymi zmianami i korespondencją. Trzeba ustalić, czy świadczenie nie zostało wykonane wcale, wykonano je po terminie, częściowo czy z wadami oraz czy wierzyciel współdziałał w sposób wymagany umową.

Znaczenie ma rodzaj umowy. Inne przepisy szczególne mogą dotyczyć sprzedaży konsumenckiej, dzieła, zlecenia, najmu lub robót budowlanych. Samo nazwanie dokumentu nie zawsze przesądza jego kwalifikację.

• Porównaj uzgodniony zakres z faktycznym wykonaniem.
• Zabezpiecz wersje projektu, protokoły, zdjęcia i korespondencję.
• Zapisz daty zgłoszenia problemu i odpowiedzi drugiej strony.

W wielu sytuacjach pierwszym celem jest doprowadzenie do prawidłowego wykonania. Treść wezwania powinna precyzyjnie wskazywać brak, oczekiwany sposób naprawienia i termin odpowiedni do charakteru świadczenia. Nie każdy przypadek pozwala wierzycielowi od razu zlecić poprawki osobie trzeciej i obciążyć kosztami kontrahenta.

Jeżeli stosuje się szczególny reżim wad lub niezgodności towaru z umową, kolejność i warunki środków ochrony wynikają z właściwych przepisów. Nie należy mieszać ich z ogólną odpowiedzialnością kontraktową bez analizy.

Odstąpienie nie jest uniwersalną reakcją na każde naruszenie. Przy zwłoce dłużnika często konieczne jest wyznaczenie dodatkowego, odpowiedniego terminu z zapowiedzią odstąpienia, chyba że ustawa, umowa lub okoliczności przewidują wyjątek. Przy świadczeniach podzielnych skutki mogą dotyczyć tylko części umowy.

Oświadczenie trzeba złożyć w wymaganej formie i treści. Należy też rozliczyć świadczenia już spełnione oraz odróżnić odstąpienie od wypowiedzenia, które działa według innych zasad.

W odpowiedzialności kontraktowej trzeba co do zasady wykazać niewykonanie lub nienależyte wykonanie, szkodę oraz normalny związek przyczynowy. Dłużnik może bronić się, wskazując okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Zakres odpowiedzialności mogą modyfikować przepisy szczególne i ważne postanowienia umowy.

Szkodę trzeba policzyć i udokumentować. Może obejmować rzeczywistą stratę, a w odpowiednich warunkach także utracone korzyści, lecz nie może prowadzić do wzbogacenia poszkodowanego. Należy uwzględnić obowiązek rozsądnego ograniczania skutków szkody.

• Zachowaj rachunki, kosztorysy i dowody zapłaty.
• Wyjaśnij, dlaczego dany koszt wynika z naruszenia umowy.
• Oddziel roszczenie od kary umownej, jeśli została zastrzeżona.

Przed sformułowaniem żądania trzeba sprawdzić, czy wybrane roszczenia mogą być dochodzone łącznie, alternatywnie czy dopiero po dodatkowym wezwaniu. Niespójne oświadczenia mogą utrudnić późniejszy proces.

Termin przedawnienia zależy od typu umowy i podstawy konkretnego roszczenia. Przepisy szczególne mogą ustanawiać krótsze terminy niż reguła ogólna. Dlatego nie należy odkładać analizy tylko dlatego, że strony nadal korespondują.

• Przygotuj chronologię zdarzeń i komplet umów.
• Ustal główne żądanie oraz wariant na wypadek jego nieuwzględnienia.
• Sprawdź przedawnienie osobno dla każdego roszczenia.